Voor mijn verjaardag, afgelopen zestien september, kreeg ik een goede fotocamara. Sindsdien gaan we elke week een dag op vogelzoektocht. In Zeeland, maar ook hier in de buurt. Sneeuw, regen, mist, niets houdt ons tegen. Toen ik voor het eerst langs de Grevelingendam in Zeeland reed en daar al die wulpen zag staan, was ik enorm onder de indruk. Ze stonden op hun hoge poten in de slik, de onhandig lange snavel diep in de modder gestoken, op zoek naar eten, het verenkleed gekleurd door de ondergaande zon. Het geluid van de vele vogels maakte me nederig en stil, het zien van de vogels in de zoeker van mijn camera dolgelukkig.
Door mijn chronische migraine kan ik steeds minder. De voortdurende pijn put uit, maar van de vogeldagen krijg ik weer een beetje energie. Pas moest ik een dag doorbrengen in het ziekenhuis voor onderzoeken aan mijn ogen. Door de migraine en de bijbehorende vernauwing van de bloedvaten is schade aan mijn oogzenuwen ontstaan, glaucoom, die op termijn blindheid kan gaan veroorzaken, zeker als de migraine niet onder controle kan worden gebracht (wat bij mij dus niet lukt).
Bij de onderzoeksdag werd gekeken welke gevolgen de zenuwschade heeft, bijvoorbeeld in zichtbeperkingen. De tijd tussen de onderzoeken door zat ik in het restaurant, te tekenen. De vogels die ik in Zeeland had gezien. Zoals deze wulp. Zo maakte ik in gedachten weer het reisje naar Zeeland, naar de vogels, de slikken, de zee. Even vergeten wat er aan de hand was, de vogel lijntje voor lijntje laten ontstaan. De vogel proberen te vangen in zo weinig mogelijk zwart. En het maakte mij blij.
Natuurweetje: de wulp
Wulpen zijn echte trekvogels. In het voorjaar broeden ze op weidse moerassen en toendra’s in Noord-Europa en zelfs tot in Siberië. In de nazomer en herfst trekken ze zuidwaarts, en onze kusten zijn dan belangrijke rust- en foerageerplaatsen. Zeeland, met zijn slikken, platen en getijdenzone, is één van die plekken waar ze even op adem komen, eten verzamelen en hun energie vernieuwen voor de rest van de reis.
In de winter blijven veel wulpen langs de kusten van West-Europa, waaronder Nederland, België en Frankrijk. Ze leven daar van alles wat in de slik verborgen zit: kleine kreeftjes, wormen, schelpdiertjes. Die lange, gebogen snavel is hun gereedschap: precies genoeg gebogen om diep in de modder te voelen waar het eten zit.
De wulp heeft ook een karakteristieke roep die veel vogelaars herkennen. Het is een geluid dat je het beste hoort bij het opkomend geluid van de vloed: een reeks zachte, fluittonen die soms lijken te echoën over het water. Vogelaars omschrijven die roep vaak als melancholisch of weemoedig.
Het tekenen van een wulp
Het begint bij de houding.
1. Kijk naar het geheel
Een wulp is een slanke, langgerekte vogel.
Denk in één rustige vorm: een ovale romp, iets naar voren leunend. Zet die romp licht schuin neer. Dat geeft meteen leven.
2. Dan de poten
De poten zijn lang en dun, maar niet fragiel.
Ze staan meestal iets uit elkaar, stevig in de slik.
Teken ze als eenvoudige lijnen, nog zonder knieën of details.
Pas later maak je ze iets dikker of voeg je een lichte buiging toe.
3. De hals en kop
De hals is langer dan je denkt, maar niet recht omhoog.
Laat hem zacht buigen, alsof de vogel net een beweging heeft afgerond.
De kop is klein in verhouding tot het lijf. Houd ’m eenvoudig: een afgeronde vorm.
4. De snavel
De snavel van de wulp is lang en naar beneden gebogen.
Begin met één vloeiende lijn.
Pas daarna geef je hem volume door er een tweede lijn naast te zetten.
Hij hoeft niet perfect symmetrisch te zijn — een kleine onregelmatigheid maakt hem juist echt.
5. Veren? Liever suggestie
Een wulp bestaat niet uit losse veertjes, maar uit ritme.
Korte streepjes, kleine boogjes, hier en daar een accent.
Laat veel wit open.
De vogel ontstaat in wat je níet tekent.
6. Stop op tijd
Een wulp wordt snel te zwaar als je blijft toevoegen.
Als de houding klopt en je hem herkent: leg je pen neer.
Meer is hier zelden beter.
De wulp in de kunst
De wulp is in de klassieke kunst niet één van de vogelsoorten die je in dikke elfsteden- of pronkschilderijen herkend van meters afstand. Hij is geen pauw met fonkelende veren, geen zwaan op glanzend water. Wat de wulp wél is in de kunst: een vogel van observatie, een soort die kunstenaars vroeg tekenen omdat hij interessant is in houding, lijn en beweging.
Soms duikt hij op als onderdeel van een vogel-ensemble: kleine, stille momenten in de natuurtaal van de kunstenaar. En soms verschijnt hij letterlijk onder de titel van een werk, van natuurstudies tot moderne interpretaties.
Hier zijn een paar voorbeelden waar de wulp in echte museumcollecties voorkomt:
🎨 Voorbeelden met linkjes
🖼️ Rijksmuseum – “Wulp” (anoniem, ca. 1560–1585)
Een oude tekening van een wulp, onderdeel van de rijke natuurstudies in de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam:
https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/RP-T-1952-376
🖼️ Kunstmuseum Den Haag – “Curlew” (Emo Verkerk, 1995)
Een moderne weergave van de wulp (curlew) door Emo Verkerk, te vinden in de collectie van het Kunstmuseum Den Haag:
https://www.kunstmuseum.nl/en/collection/curlew
🖼️ Smithsonian American Art Museum – “Untitled (Feeding Curlew)”
Een werk met de wulp die aan het foerageren is — direct genoemd in de titel en onderdeel van de Smithsonian-collectie:
https://americanart.si.edu/artwork/untitled-feeding-curlew-111082
🖼️ Tate – “The Bass Island: … Curlew” (naar Francis Barlow)
Hier zie je de wulp als onderdeel van een groep vogels op een ensemblewerk, in de collectie van de Tate Gallery in Londen:
https://www.tate.org.uk/art/artworks/barlow-the-bass-island-soland-goose-heron-sea-gull-wild-duk-curlew-t11223
🖼️ Tate – “Stringed Figure (Curlew), Version II” (Barbara Hepworth)
Niet realistisch, maar wél geïnspireerd op de vorm en sfeer van de wulp: een moderne sculptuur in de Tate-collectie:
https://www.tate.org.uk/art/artworks/hepworth-stringed-figure-curlew-version-ii-t03137